Miejski park


Nazwa osiedla Parkowa nawiązuje do znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie roz-
ległego parku. Jest to największy obszarowo obiekt terenów zielonych Brzegu, które
zdobią miasto i nadają mu szczególny urok.
Początki parku sięgają pierwszych lat ubiegłego stulecia. Inicjatorem jego założenia i realiza-
torem tego przedsięwzięcia był burmistrz Juliusz Peppel (1851-1910). Z pochodzenia był
gdańszczaninem, pełnił wysokie funkcje samorządowe w Prusach Wschodnich i w Legnicy.
W latach 1895-1910 stał na czele brzeskiego magistratu.
Burmistrz Peppel zdołał zgromadzić wokół siebie wiele zdolnych i wpływowych osób, wśród
nich przemysłowców, kupców, właścicieli ziemskich, urzędników, pracowników oświaty. Za
jego 15-letniej kadencji miasto rozwijało się pomyślnie. To za jego rządów powstało wiele
nowych obiektów, jak m.in. dzielnica Zachodnia, Czerwone Koszary, ulice Doroty i Jerzego,
budynek seminarium nauczycielskiego (budynek dzisiejszego II LO), pomnik cesarza Wil-
helma I. Peppel przyczynił się do rozwoju kanalizacji miejskiej, budowy ujęcia wody w Gier-
szowicach, budowy brukowanej nawierzchni na wielu ulicach i placach, budowy zakładu
energetycznego przy ulicy Doroty.
Miasto zakupiło kolejno obszary ziemi wsi Rataje, Brzeskiej Wsi i Skarbimierza. Szczególną
uwagę poświęcał Peppel pielęgnowaniu, jak określał swego "miasta ogrodu". To określenie
funkcjonowało przez pierwszą połowę XX w. i często na widokówkach Brzeg był określany
jako piękne miasto ogrodów. Peppel starał się stale upiększać pierścień plant miejskich z
akwenami, źródłami, rzeźbami i kwietnikami, sadząc drzewa przy nowo wytyczonych ale-
jach.
Głównym motywem jego dalszego działania stał się pomysł założenia obszernego parku kra-
jobrazowego w stylu angielskim, ze znaczną przewagą drzew i krzewów leśnych, lecz z wie-
loma alejkami i ścieżkami. Projektowany obszar parku rozciągał się na południe od miasta, od
linii kolejowej do wsi Skarbimierz.
Do realizacji tego przedsięwzięcia burmistrz Peppel pozyskał ojców miasta i wielu wpływo-
wych ludzi, którzy kierowali się nie swoimi doraźnymi korzyściami, lecz myśleli o przy-
szłych pokoleniach, którym chcieli zapewnić wypoczynek i kontakt z przyrodą. Dotychczas
brzeżanie wykorzystywali jako miejsce rekreacji głównie Lasy Lubszańskie lub położony za
Odrą tzw. Ogród Abrahama.
Tereny niezbędne do założenia parku, obejmujące pola uprawne i podmokłe łąki, zostały czę-
ściowo zakupione od właścicieli Skarbimierza. W większości jednak przekazał je miastu von
Loebbecke, właściciel nieistniejącej dziś cukrowni przy ulicy Oławskiej.
W roku 1908 na południowym zachodzie miasta, za linią kolejową, na powierzchni 63 ha
zostały rozpoczęte prace przy zakładaniu parku miejskiego. Data ta nie była przypadkową.
Chciano w ten sposób uczcić stuletnią rocznicę otrzymania przez miasto samorządu.
Rozległe prace ziemne, jak założenie ścieżek, przeprowadzenie rowu odwadniającego, wyko-
panie stawu i usypanie obok niego z wydobytej ziemi pagórka rozpoczęły się już w 1907 r. W
ciągu wielu miesięcy 16 ogrodników i 50-60 robotników pod kierownictwem inspektora tere-
nów zielonych Madera zasadziło ponad pół miliona drzewek, pochodzących ze szkółek drzew
księcia von Pless.
Wytyczono główne aleje i boczne ścieżki. Przy każdej stał kamień z nazwą łąki lub ścieżki.
Koszt całego przedsięwzięcia wyniósł 500.000 marek. Projekt założenia wykonała firma
"Sperling und Süssmann" z Jeleniej Góry. Przygotowane zostały również łódki do przejaż-
dżek po stawie oraz pagórki dla saneczkarzy i narciarzy. Na środku stawu była wysepka z
prowadzącym do niej mostkiem (zniszczonym w latach osiemdziesiątych XX wieku). Na wy-
spie gnieżdżą się kaczki, a w zimie chronią się łabędzie.
W 1909 r. miejski urząd budowlany obok stawu wzniósł według własnego projektu restaura-
cję, z charakterystycznym biedermeierowskim wnętrzem. Architektura tej budowli reprezen-
tuje konstrukcję szachulcową (mur pruski).
Ustawiono też budowlę w formie neoklasycystycznej glorietty (niewielki, otwarty pawilon z
kolumnami), służącą przede wszystkim jako muszla koncertowa. Dźwięki grane przez muzy-
ków przenosiło lustro wody. Gdy w 2008 r. poddano gloriettę gruntownemu remontowi, to
pod tynkiem ukazała się pamiątkowa tablica z inskrypcją w języku niemieckim, poświęcona
burmistrzowi Peppelowi.
Założony park był drugim po plantach miejskim założeniem parkowym, wokół którego roz-
ciągały się później inne tereny rekreacyjne oraz nie w pełni zrealizowane wówczas osiedle
willowe i domków jednorodzinnych. Park ten wydatnie zwiększył obszar miasta.
Burmistrz Juliusz Peppel zmarł w 1910 r. w wieku zaledwie 59 lat wskutek nagłego ataku
serca. Rok później 9 maja 1911 r. miasto wzniosło mu pomnik, a sam park otrzymał nazwę
"Julius Peppel Park".

Jan Majewski
Poprzedni odcinekSpis odcinków Następny odcinek